Editorials

စိန္ေခၚမႈမ်ားကို ရင္ဆုိင္ေနရသူမ်ား

ႏွစ္စဥ္ ဇူလိုင္ ၁၁ ရက္ကို ကမၻာ့လူဦးေရေန႔အျဖစ္ သတ္မွတ္ထားသည္။ လတ္တေလာ ကိန္းဂဏန္း စာရင္းမ်ားအရ ကမၻာ့လူဦးေရသည္ ၇ ဒသမ ၆ ဘီလ်ံရွိရာမွ လာမည့္ ၂၀၅၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ၉ ဒသမ ၈ ဘီလ်ံသို႔ ေရာက္ရွိလာမည္ဟု ကုလသမဂၢမွ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ အစီရင္ခံစာတစ္ေစာင္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ယင္းအျပင္ အိႏိၵယႏုိင္ငံက တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၏ လူဦးေရ မ်ားျပားမႈႏႈန္းကို ခုနစ္အတြင္း ေက်ာ္ျဖတ္၍ ကမၻာ့လူဦးေရ အမ်ားဆံုးႏုိင္ငံ ျဖစ္လာမည္ဟုလည္း ေဖာ္ျပထားသည္။

တိုင္းရင္းသား စည္းလုံးညီၫြတ္ေရး၊ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးႏွင့္ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေရး

တိုင္းရင္းသား စည္းလုံးညီၫြတ္ေရး၊ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးႏွင့္ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေရး အပါအ၀င္ လူသားအရင္းအျမစ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားကုိ အမ်ဳိးသားစီမံကိန္း ေရးဆြဲေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ထည့္သြင္းေရးဆြဲရမည္ဟု ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတက ေျပာၾကားထားသည္။ ေနျပည္ေတာ္တြင္ က်င္းပေသာ ျပည္ေထာင္စုသမၼတ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ အမ်ဳိးသားစီမံကိန္း ေကာ္မရွင္ အစည္းအေ၀းတြင္ အမ်ဳိးသားစီမံကိန္းေကာ္မရွင္ ဥကၠ႒ ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတ ဦးထင္ေက်ာ္ တက္ေရာက္အမွာစကား ေျပာၾကားရာတြင္ ယင္းသုိ႔ထည့္သြင္း ေျပာၾကားခ့ဲျခင္းျဖစ္သည္။ အမ်ဳိးသားစီမံကိန္း ေရးဆြဲေဆာင္ရြက္ရာတြင္ တိုင္းရင္းသား စည္းလုံးညီညြတ္ေရး၊ တရားဥပေဒ စ

အသိေပး သေဘာတူညီခ်က္

အသိေပး သေဘာတူညီခ်က္ (Informed consent) ဟူသည္ လူတစ္ဦးအား က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈတစ္ရပ္ မေဆာင္ရြက္မီ ခြင့္ျပဳခ်က္ရယူျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္ျဖစ္သည္။ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ ေပးမည့္သူ တစ္ဦးသည္ မေပးမီ ကုထုံးကို လက္ခံယူရမည့္ လူနာထံမွ သေဘာတူညီခ်က္ ေတာင္းခံရမည္ျဖစ္သည္။ ေဆးကုသမႈဆုိင္ရာ စမ္းသပ္မႈတစ္ရပ္ မလုပ္မီတြင္လည္း ယင္းကဲ့သို႔ ျပဳလုပ္မႈ ခံယူရန္ စာရင္းထည့္သြင္းမႈ မျပဳမီမွာပင္ သုေတသနျပဳမည့္သူက ပါ၀င္မည့္သူအား အသိေပးကာ သေဘာတူညီခ်က္ရယူရမည္ ျဖစ္သည္။ အသိေပး သေဘာတူညီခ်က္ကို ေဆးကုသမႈဆုိင္ရာ က်င့္၀တ္ႏွင့္ သုေတသနဆုိင္ရာ က်င့္၀တ္တို႔၏ နယ္ပယ္၌ရွိေသာ လမ္းညႊန္ခ်က္မ်ားအတုိင္း ရယူရမည္ျဖစ္သည္။

ပညာရပ္ဆုိင္ရာ လြတ္လပ္ခြင့္

ပညာရပ္ဆုိင္ရာ လြတ္လပ္ခြင့္ဟူသည္ တကၠသိုလ္တစ္ခု၏ ဌာနမွ ဆရာ/ ဆရာမ မ်ားအေနျဖင့္ တကၠသိုလ္၏ ပညာသင္ၾကားေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကိုသာမက ပညာသင္ၾကားေရး အ၀န္းအ၀ိုင္းအတြင္းမွ သေဘာထား စည္းမ်ဥ္းမ်ားကို လြတ္လပ္စြာ စူးစမ္းရွာေဖြပိုင္ခြင့္သည္ မရွိမျဖစ္အေရးပါသည္ဟု ဆံုးျဖတ္ျခင္းႏွင့္ ပညာရွင္မ်ားအေနျဖင့္ (ျပင္ပႏုိင္ငံေရးအဖဲြ႕မ်ား သို႔မဟုတ္ အာဏာပိုင္မ်ား မႀကိဳက္သည့္ သေဘာထားမ်ား၊ အခ်က္အလက္မ်ား အပါအ၀င္) မည္သည့္ သေဘာထားမ်ားကိုမဆုိ၊ မည္သည့္အခ်က္အလက္မ်ားကိုမဆုိ ပစ္မွတ္ထား ဖိႏွိပ္ခံရျခင္း၊ အလုပ္မွ ထုတ္ပယ္ခံရျခင္းႏွင့္ ေထာင္ဒဏ္အျပစ္ေပး ခံရျခင္းတုိ႔မရွိဘဲ သင္ၾကားႏုိင္ျခင္း ျဖစ္သည္။

ျမစ္ေရႀကီးျခင္းႏွင့္ သတိျပဳကာကြယ္ျခင္း

ႏွစ္စဥ္မိုးကာလျဖစ္သည့္ ဇြန္လမွ ေအာက္တိုဘာလအတြင္း ျမစ္ေရႀကီးမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေလ့ရိွသည္။ ျမစ္ေရႀကီးမႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဇူလိုင္လႏွင့္ ၾသဂုတ္လမ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားေလ့ရိွရာ ျမစ္ေရႀကီးမႈဆိုင္ရာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား၊ ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ား၊ အေရးေပၚ အေျခအေနဆိုင္ရာ တံု႔ျပန္ကာကြယ္ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားမွာ အေရးႀကီးပါသည္။